کتاب «تاریخ اجتماعی حوزه تهران در دوره قاجار» به‌قلم محسن صبوریان و حسین ایرانپور از سوی انتشارات پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی منتشر شد. این کتاب به بررسی جایگاه و نقش اجتماعی حوزه علمیه تهران در دوره قاجار می‌پردازد و بر ارتباط این نهاد دینی با جامعه و نهادهای اجتماعی تمرکز دارد.
این اثر با رویکرد تاریخ اجتماعی و با استفاده از منابع تاریخی، تلاش کرده است حوزه علمیه تهران را فراتر از نقش سیاسی آن بررسی کند و پیوندهای آن با بدنه مؤمنان، نهادهای شهری و تحولات فرهنگی و اجتماعی پایتخت را نشان دهد.
در این کتاب، موضوعاتی چون ارتباط حوزه تهران با مراجع تقلید و حوزه‌های بزرگ شیعی، مدارس علمیه مهم تهران، نسبت حوزه با مسجد، تکیه، وعظ و خطابه و همچنین رابطه روحانیت با بازار، اصناف و نهاد قدرت مورد توجه قرار گرفته است. فعالیت‌های عام‌المنفعه، خیریه و وقف و نیز مواجهه حوزویان با علوم جدید از دیگر محورهای این پژوهش است.
نویسندگان در بخشی از کتاب، به نقش اجتماعی آیین‌های مذهبی همچون تعزیه و شبیه‌خوانی در تهران دوره قاجار پرداخته و گسترش این آیین‌ها را در پیوند با ساختارهای اجتماعی و فرهنگی آن دوره بررسی کرده‌اند. همچنین اهمیت اجتماعی حوزه تهران در اواخر قاجار و نقش آن در حوادثی چون تحریم تنباکو و تحولات منتهی به مشروطه، از جمله مباحث مطرح‌شده در این اثر است.
محسن صبوریان، عضو هیئت‌علمی گروه علوم اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران و حسین ایرانپور دانش‌آموخته سطح سه حوزه علمیه قم و دانشجوی دکتری رشته دانش اجتماعی مسلمین در دانشگاه تهران است.